Uzależnienie jest jednym z najcięższych wyzwań dla terapii w psychologii. Do dziś nie ma jednej uzgodnionej, naukowej definicji uzależnienia. Istnieje natomiast szereg cech wspólnych dla różnych odmian uzależnień. Jest to postępująca choroba, która zaczyna się często bardzo niewinnie u młodych ludzi nie mających świadomości ryzyka płynącego z podejmowanych przez nich czynności. Badania i obserwacje terapeutów zajmujących się osobami uzależnionymi od alkoholu czy substancji psychoaktywnych doprowadziły do wniosku, że mechanizm rozwoju uzależnienia jest podobny bez względu na to, czy dana osoba jest uzależniona od narkotyków, alkoholu, seksu, pracy, internetu, hazardu, sterydów, ćwiczenia, czynów przestępczych, zakupów czy od drugiej osoby- tzw. toksyczne związki. Uzależnienie dotyka całego społeczeństwa, pośrednio (współ-uzależnienie) lub bezpośrednio (jako osoba uzależniona) wielu z nas jest w nie uwikłanych. Co więcej, większość osób staje się bezradna wobec problemu. Najpierw ciężko go dostrzec. Zazwyczaj najbliższe otoczenie osoby uzależnionej zaczyna stopniowo zauważać, że dzieje się z nią coś dziwnego, niepokojącego. Mogą to być, w zależności od rodzaju wykonywanych nałogowych czynności i zachowań, lub używanych substancji np.: zaniedbywanie obowiązków, trudności z uwagą i koncentracją, wahania nastroju, zmiany fizyczne, apatia i alienacja, problemy emocjonalne itp. Natomiast osoba uzależniona często zdaje sobie z tego sprawę znacznie później, choć bywają też sytuacje odwrotne, gdy uzależniony jako pierwszy orientuje się, że w jego życiu dzieje się coś niewłaściwego i ukrywa to przed otaczającymi go ludźmi, a także stara się udowodnić samemu sobie, że nie jest z nim wcale tak źle (mechanizm iluzji i zaprzeczeń, samooszukiwanie, racjonalizacja, zaprzeczanie faktom i konsekwencjom uzależnienia).
       Początek w większości przypadków jest zazwyczaj podobny. Zaczyna się od inicjacji związanej z daną czynnością lub środkiem psychoaktywnym. Warto podkreślić, że nie zawsze stoimy przed wyborem jak np. w chorobie bulimii- każdy bowiem by przeżyć musi jeść, czy w przypadku seksu, gdyż jest to naturalny popęd towarzyszący każdemu człowiekowi na jego drodze życiowej. Przyglądając się inicjacji narkotykowej należy zauważyć, że młody wiek, w którym się ona coraz częściej zdarza, wiąże się z brakiem świadomości płynących z tego tytułu zagrożeń. Zawsze też pierwszej fali doświadczeń związanych z daną czynnością lub używaniem danej substancji towarzyszy odczucie przyjemności lub odczuwania ulgi, gdyż w innym przypadku zachowania te nie byłyby kontynuowane. Jednak uzależnienie jest chorobą postępującą i podstępną, jest to stopniowy proces, w którym nie da się przewidzieć początku (np. nikt nie jest w stanie przewidzieć ile jeszcze musi wypić alkoholu by się uzależnić). Mijają dni i tygodnie, podczas gdy niepożądane zachowania i związane z nimi przyjemne odczucia utrwalają się w psychice i pamięci jednostki. Ludzie uzależnieni mają tendencje do wybiórczego zapamiętywania przyjemnych doznań i zarazem wypierania z pamięci doświadczeń negatywnych. Z czasem świat takiej osoby coraz bardziej się zawęża do czynności związanej z nałogiem, lecz ona tego nie zauważa i brnie dalej w uzależnienie. 
      W przypadku picia alkoholu lub brania narkotyków osoba uzależniona stopniowo alienuje się od otoczenia z wyjątkiem osób związanych z pozyskiwaniem lub wspólnym przyjmowaniem substancji psychoaktywnych i niekiedy osób współ-uzależnionych (rodziny, przyjaciół), które otaczają ją opieką i troską, oraz załatwiają za nią wiele spraw, wyręczając z obowiązków, często niestety ułatwiając w ten sposób dalsze pogrążanie się w nałogu. W konsekwencji postępowania choroby uzależniony coraz bardziej wycofuje się z poszczególnych sfer życia (np. traci znajomych nie związanych z uzależnieniem, porzuca hobby i zainteresowania, przerywa edukację bądź traci pracę itp.). W wielu przypadkach, w konsekwencji utraty źródła dochodu, chorzy szukają innych możliwości zdobycia środków na zaspakajanie nałogu, posuwając się nieraz do ryzykownych zachowań takich jak prostytucja czy łamanie prawa, wyłudzenia i kradzieże lub handel narkotykami. Prędzej czy później pogarsza się ich stan zdrowia oraz kondycja psychiczna. Niestety w przypadku nieudanych prób leczenia, lub braku podejmowania takich prób koniec często jest tragiczny. Wiele osób uzależnionych od alkoholu czy narkotyków trafia do zakładów karnych. Są one hospitalizowane z powodu ciężkich chorób powiązanych z "braniem" lub umierają w konsekwencji wyniszczenia organizmu, czy też popełniając samobójstwo w akcie rezygnacji i braku nadziei. Pocieszającym w tej tragedii faktem jest istnienie wielu metod i modeli terapeutycznych oraz instytucji  zajmujących się tym problemem, począwszy od terapii indywidualnej i grupowej, ambulatoryjnej i stacjonarnej, poprzez leczenie szpitalne, oddziały detoksykacyjne, rehabilitacyjne, poradnie, punkty konsultacyjne, kluby abstynenckie i ośrodki dziennego pobytu, ośrodki odwykowe, hostele i grupy samopomocowe, po fundacje charytatywne organizujące różnego rodzaju obozy i wyjazdy terapeutyczne, a także zajmujące się organizacją wolnego czasu w bezpiecznym, wolnym od narkotyków i alkoholu środowisku.
      W przypadku hazardu uzależnieni często skazani są na izolację, życie poza domem spowodowane problemami rodzinnymi. Cierpią na niskie poczucie własnej wartości i odczuwają chaos emocjonalny, który należy rozumieć jako tendencję do odczuwania tylko skrajnych uczuć. Dręczy ich poczucie winy oraz wstydu, a także zaburzenia depresyjne. W dalszej konsekwencji u niektórych pojawiają się myśli i próby samobójcze. 
      Osoby uzależnione od seksu i miłości, które na swojej drodze często zmieniały partnerów są przykładowo narażone na rozwój różnych ciężkich chorób przenoszonych drogą płciową. Ponoszą także duże straty emocjonalne i w zakresie postrzegania rzeczywistości, poczucia przynależności i akceptacji samych siebie, jak i innych osób. Mogą mieć w późniejszym życiu problemy z zaufaniem osobom, z którymi próbują stworzyć udany związek, na skutek trudnych doświadczeń z przeszłości i obracania się w kręgach osób często zmieniających partnerów seksualnych i wydających się nie przywiązywać wagi do pozostawania w relacjach z jedną osobą
przez dłuższy okres czasu. Często towarzyszy im uczucie pustki, poczucie winy i wstydu. 
      Otyłość natomiast, spowodowana uzależnieniem od jedzenia (kompulsywne objadanie się), jak powszechnie wiadomo również prowadzi do różnego rodzaju konsekwencji medycznych i problemów emocjonalnych. Do konsekwencji medycznych możemy zaliczyć mniej groźne jak np. problemy ze stawami przy nadmiernej wadze, choroby skóry jak i te bardzo poważne takie jak: problemy z ciśnieniem, zaburzenia oddychania, podwyższony cholesterol, niewydolność układu krążenia. Do konsekwencji natury psychologicznej możemy zaliczyć ich znacznie więcej lecz na potrzeby tego artykułu wymienię jedynie, nieakceptowanie siebie, frustracje, poczucie samotności brak wiary we własne możliwości, kompleksy, zwątpienie, obniżenie nastroju lub depresję. Podobnie można by wyliczać następstwa i konsekwencje dla innych uzależnień jak np.: pracoholizmu, uzależnienia od internetu, sterydów, ćwiczenia, czynów przestępczych czy zakupów. 
      W tak trudnej chorobie jaką jest zespół uzależnienia czynnikiem decydującym o powrocie do normalnego i szczęśliwego życia jest własna wola osoby chorej by podjąć leczenie. Przydatna jest także odpowiednia motywacja i samozaparcie, oraz odporność na niepowodzenia, bowiem uzależnienia cechują się nawrotami choroby, a proces leczenia może wydawać się drogą trudną i pełną rozterek. Jednak w miarę czynienia postępów i upływu czasu osoby leczące się mają coraz większą nadzieję na lepsze życie, cechują się coraz większą pogodą ducha i odczuwanym poczuciem szczęścia. Wtedy zaczynają dostrzegać, że leczenie jest jedyną możliwą alternatywą, by móc w pełni normalnie funkcjonować w społeczeństwie, czerpiąc z życia radość, odczuwając względny spokój, oraz odzyskując energię i witalność, poczucie zadowolenia z siebie, wiarę we własne możliwości i zyskując prawdziwą wolność i niezależność... 
      Celem poszerzenia wiedzy z danej tematyki odsyłam Państwa do artykułów specjalistycznych omawiających szerzej wybrane zagadnienia. Mogą Państwo również zadawać mi pytania poprzez e-maile, telefon, gadu-gadu czy skype`a w ramach porad świadczonych drogą internetową (zakładka w górnym pasku strony) lub zgłosić się do mojego gabinetu po uprzedniej rejestracji telefonicznej (zakładka gabinet). Życzę miłej lektury, pogody ducha i powodzenia!